حذف یارانه در ۱۴۰۴؛ الزام بودجه‌ای یا تصمیم سیاسی؟

به گزارش پایگاه خبری توفیق اقتصادی،در قانون بودجه سال ۱۴۰۴، بندی وجود دارد که به دولت اجازه می‌دهد یارانه نقدی بخشی از خانوارها را حذف کند؛ اما این حذف، منوط به تدوین و تصویب آیین‌نامه‌ای جدید در هیئت دولت است. به زبان ساده‌تر، تا زمانی که این آیین‌نامه تصویب نشود، حذف یارانه‌ها از نظر قانونی قابلیت اجرا ندارد. با این حال، دولت از همین حالا گام‌هایی را در این مسیر برداشته است.

وزیر رفاه: ۱۷ میلیون نفر باید حذف شوند

اولین جرقه این ماجرا، چند هفته پیش و با اظهارنظر احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی زده شد. او رسماً اعلام کرد که برای تأمین منابع لازم جهت شارژ کالابرگ الکترونیکی، باید حدود ۱۷ میلیون نفر از فهرست یارانه‌بگیران حذف شوند. این عدد قابل توجه است و معادل بیش از یک‌پنجم جمعیت کشور خواهد بود.

حذف ساکتانه ۴۰۰ هزار نفر در اردیبهشت

در ادامه این مسیر، دولت اولین گروه را نیز از لیست خارج کرد. حدود ۴۰۰ هزار نفر از خانوارهای دهک دهم که در فروردین ماه ۱۴۰۴ یارانه ۳۵۰ هزار تومانی دریافت می‌کردند، در اردیبهشت حذف شدند. این اقدام نشان می‌دهد دولت مسیر حذف را، حتی بدون تصویب نهایی آیین‌نامه، آغاز کرده و در حال پیشروی آرام و بی‌سر و صداست.

شایعه یا واقعیت؟ درآمد ماهانه ۳۷.۵ میلیون تومان خط قرمز است؟

در روزهای اخیر، برخی رسانه‌ها مدعی شدند که ملاک حذف یارانه‌ها در سال جدید، درآمد خانوارها خواهد بود. برای نمونه عنوان شد خانواده‌ای دو نفره با درآمد ۳۷.۵ میلیون تومان دیگر مشمول دریافت یارانه نخواهد بود. اما وزارت رفاه این ادعا را تکذیب کرده و اعلام کرده هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است.

به نظر می‌رسد این ارقام، بر اساس آیین‌نامه سال گذشته یا تخمین‌های رسانه‌ای عنوان شده‌اند و هیچ مبنای رسمی ندارند. نکته مهم اینجاست که آیین‌نامه جدید هنوز در هیئت دولت تصویب نشده و تا پیش از آن، معیارهای حذف قطعی مشخص نیست.

آیین‌نامه‌ای که در راه است

بر اساس اطلاعات رسمی، پیش‌نویس آیین‌نامه جدید توسط سازمان برنامه و بودجه، وزارت رفاه، سازمان هدفمندی یارانه‌ها و دیگر نهادهای ذی‌ربط تدوین و به هیئت دولت ارسال شده است. اما این پیش‌نویس هنوز تصویب نشده و نمی‌توان آن را مبنای عمل قرار داد.

تا زمان تصویب این آیین‌نامه، همه اخبار منتشرشده درباره دهک‌ها، ارقام درآمدی یا نحوه شناسایی افراد پردرآمد، در حد گمانه‌زنی خواهد بود. اگرچه حذف تدریجی دهک‌های بالای درآمدی از فهرست یارانه‌بگیران، رویکردی منطقی به نظر می‌رسد، اما دولت باید در اجرای این سیاست، دقت و شفافیت بیشتری به خرج دهد.

حرف آخر؛ شفاف‌سازی، حلقه مفقوده سیاست یارانه‌ای

در شرایطی که تورم بالا و کاهش قدرت خرید مردم در صدر دغدغه‌ها قرار دارد، حذف یارانه نقدی—even برای دهک‌های بالا—اقدامی حساس است. اگر دولت قصد دارد عدالت را در توزیع یارانه رعایت کند، ابتدا باید شاخص‌های شفاف و دقیق برای شناسایی خانوارهای پردرآمد ارائه دهد.

همچنین لازم است درباره چرایی حذف افراد، سازوکار اعتراض و بررسی مجدد، و زمان اجرای حذف‌ها، به‌صورت شفاف و رسمی اطلاع‌رسانی شود. مردم حق دارند بدانند چه چیزی در انتظارشان است.

📌 جمع‌بندی کوتاه:

• حذف یارانه نقدی در سال ۱۴۰۴ منوط به تصویب آیین‌نامه جدید دولت است.

• ۱۷ میلیون نفر ممکن است از فهرست حذف شوند.

• تاکنون ۴۰۰ هزار نفر از دهک دهم حذف شده‌اند.

• هنوز هیچ معیار رسمی درباره درآمد یا دارایی خانوار برای حذف اعلام نشده است.