نیم نگاه زوم

هشدار جدید ژئوپلیتیکی: جنگ آینده آسیا بر سر آب خواهد بود

توفیق اقتصادی:در حالی که توجه جهانی بر رقابت‌های نظامی و اقتصادی متمرکز است، جنوب آسیا درگیر جنگی بی‌صدا اما حیاتی است: جنگ بر سر آب. رودخانه‌هایی که میلیون‌ها نفر را سیراب می‌کنند، امروز به ابزار فشار و رقابت سیاسی میان قدرت‌های منطقه‌ای تبدیل شده‌اند.

به گزارش پایگاه خبری توفیق اقتصادی،از یخچال‌های تبت تا دلتای بنگلادش، هر سد جدید در این منطقه معنایی فراتر از توسعه دارد. چین در حال ساخت بزرگ‌ترین سد جهان بر رودخانه براهماپوترا است؛ پروژه‌ای ۱۶۷ میلیارد دلاری که می‌تواند توازن آبی و سیاسی را در منطقه دگرگون کند. هند نیز ضمن نگرانی از نفوذ چین، پروژه‌های برق‌آبی گسترده‌ای در ایالت‌های مرزی خود آغاز کرده است.

در مقابل، پاکستان سدسازی را به ابزاری برای تثبیت ادعاهای خود در کشمیر تبدیل کرده و با کمک مالی چین در حال افزایش ظرفیت تولید برق‌آبی است. کارشناسان می‌گویند «سدها در جنوب آسیا همان نقشی را دارند که ناوهای هواپیمابر در دریا ایفا می‌کنند» — نماد قدرت و کنترل.

افزایش جمعیت، رشد صنعتی و نیاز به انرژی ارزان باعث شده کشورها بی‌محابا به سمت پروژه‌های عظیم برق‌آبی بروند. این در حالی است که تغییرات اقلیمی، ذوب یخچال‌های هیمالیا و بی‌ثباتی الگوهای بارش، منابع آبی را به‌شدت شکننده کرده است.

بر اساس آمارهای منطقه‌ای، در سه سال گذشته بیش از ۱۹۰ مناقشه مرتبط با آب در جنوب آسیا ثبت شده است؛ آماری که این منطقه را پس از خاورمیانه در رتبه دوم جهان از نظر تنش‌های آبی قرار می‌دهد.

فروپاشی توافقات تاریخی

معاهداتی همچون «توافق آب ایندوس» میان هند و پاکستان که دهه‌ها ثبات ایجاد کرده بودند، اکنون در خطر فروپاشی‌اند. تعلیق این توافق از سوی هند، گفت‌وگو بر سر یکی از حیاتی‌ترین منابع دو کشور را متوقف کرده است.

مسیر آینده

کارشناسان معتقدند تنها راه جلوگیری از بحران، دیپلماسی آبی چندجانبه است؛ الگویی مشابه مدیریت آب در حوضه دانوب در اروپا. بدون چنین همکاری‌هایی، احتمال وقوع درگیری‌های جدید بر سر آب در سال‌های آینده افزایش می‌یابد.

در نهایت، آب در جنوب آسیا دیگر صرفاً منبع حیات نیست؛ بلکه ابزار قدرت، مشروعیت و بقاست.

نوشته های مرتبط