تورم بحران در ارزهای بهظاهر امن
توفیق اقتصادی:قانون جدیدی که آمریکا برای ساماندهی بازار استیبلکوینها تصویب کرده، برخلاف هدف ادعاییاش نهتنها ریسک را کاهش نمیدهد بلکه به ساختاری تبدیل شده که میتواند این بازار را به تهدیدی جدی برای کل نظام مالی جهان بدل کند.
به گزارش پایگاه خبری توفیق اقتصادی،در تابستان امسال، ایالات متحده چارچوب نظارتی تازهای برای استیبلکوینها وضع کرد؛ قانونی که با نام بلندپروازانه GENIUS Act شناخته میشود. اما بسیاری از اقتصاددانان معتقدند این قانون، به جای ایجاد نظم، زمینهساز بحرانی بزرگتر از تمام بحرانهای پیشین است.
استیبلکوین؛ شباهتی خطرناک به سپرده بانکی
استیبلکوینها رمزارزهاییاند که ادعا میکنند همواره ارزشی برابر داراییهای واقعی مانند دلار دارند. همین وعده آنها را شبیه سپرده بانکی نشان میدهد؛ با این تصور که هر لحظه میتوان ارزش اولیه را پس گرفت. اما این ظاهر آرام، ریسکهایی پنهان را پوشش میدهد؛ ریسکهایی که در سالهای اخیر بهوضوح خود را نشان دادهاند.
در یک دهه گذشته، چندین پروژه استیبلکوین سقوط کرده و دهها میلیارد دلار از دارایی کاربران را از بین بردهاند. معروفترین نمونه، فروپاشی پروژهای در سال ۲۰۲۲ بود که بیش از ۶۰ میلیارد دلار از ارزش بازار را نابود کرد.
قانون جدید: سپر حمایتی برای شرکتها، نه سرمایهگذاران
بر اساس قانون تازه، صادرکنندگان استیبلکوین باید پشتوانههایی مانند پول نقد یا اوراق کوتاهمدت دولتی نگه دارند. این الزام در ظاهر ایمن به نظر میرسد اما یک مشکل اساسی دارد: بازده این داراییها بسیار کم است و نمیتواند سود قابلتوجهی برای شرکتها فراهم کند. همین موضوع آنها را به سمت سرمایهگذاریهای پرریسکتر سوق میدهد.
این انتخاب تنها زمانی خطرناک میشود که نرخ بهره تغییر کند. افزایش نرخها باعث افت ارزش اوراق میشود و اگر کاربران همزمان اقدام به برداشت کنند، صادرکنندگان مجبور خواهند شد داراییهایشان را با ضرر بفروشند. این وضعیت نسخه دیجیتالی یک ورشکستگی بانکی است؛ با این تفاوت که هجوم برای برداشت نه در چند روز و چند ساعت، بلکه در چند ثانیه اتفاق میافتد.
تهدیدی برای بازار بدهی آمریکا
استیبلکوینها به یکی از بزرگترین خریداران اوراق دولتی آمریکا تبدیل شدهاند. اگر صادرکنندگان مجبور شوند در زمان بحران حجم زیادی از این اوراق را بفروشند، فشار حاصل میتواند نرخ بهره را در کل اقتصاد بالا ببرد و بحرانی گسترده ایجاد کند.
بازار کنونی استیبلکوینها حدود ۳۰۰ میلیارد دلار ارزش دارد. این رقم فعلاً تهدیدی جدی برای نظام مالی نیست. اما برآوردها نشان میدهد که پس از اجرای قانون جدید، این بازار ممکن است تا سال ۲۰۳۰ به ۴ تریلیون دلار برسد؛ در حد یک بانک عظیم در قلب اقتصاد آمریکا. بحرانی در بازاری به این اندازه میتواند تبعاتی جهانی داشته باشد.
نظارت ناکافی و امکان فرار از قوانین
قانون جدید شکافهای بزرگی دارد. این مقررات تنها به کوینهایی اعمال میشود که «برای اولینبار» در آمریکا صادر میشوند. پس از آن، ردیابی تراکنشها تقریباً ناممکن است. برخی شرکتها حتی نسخههایی از استیبلکوینها را طراحی کردهاند که مخصوص مشتریان خارج از آمریکاست تا قوانین احراز هویت و ضدپولشویی را دور بزنند.
به موازات آن، صرافیهای غیرمتمرکز بدون هیچ نظارتی تراکنشها را انجام میدهند. همین ترکیب، استیبلکوینها را به ابزاری بالقوه برای نقلوانتقال داراییهای غیرقانونی، پولشویی و فعالیت شبکههای مخفی تبدیل کرده است.
لابی قدرتمند صنعت رمزارز
با وجود همه این خطرات، قانون جدید با مخالفت جدی روبهرو نشد. شرکتهای بزرگ فعال در حوزه رمزارز میلیونها دلار برای لابیگری هزینه کردند. حتی بانکها نیز واکنش محدودی نشان دادند، زیرا تصور میکردند ممنوعیت پرداخت سود توسط صادرکنندگان استیبلکوین مانع رقابت آنها میشود. اما صنعت رمزارز مدتهاست راههای گریز از همین محدودیتها را پیدا کرده است.
در همین حال، برخی بانکهای بزرگ آمریکا و اروپا نیز در فکر راهاندازی استیبلکوین اختصاصی خود هستند؛ اقدامی که میتواند رقابت میان بانکها و شرکتهای رمزارزی را وارد مرحلهای بیسابقه کند.
راهی که رو به بحران میرود
مشکل اصلی استیبلکوینها فناوری جدید نیست؛ مشکل، ساختار نظارتی ناقص و انگیزه شدید شرکتها برای ریسکپذیری است. این بازار طوری طراحی شده که سود ریسک را به صادرکنندگان میدهد اما زیان سقوط را بر دوش مصرفکنندگان و در نهایت مالیاتدهندگان میگذارد؛ درست مانند الگوهایی که در بحرانهای مالی گذشته نقش داشتند.
اگر قانونگذاران اقدامهای اساسی مانند بیمه سپرده، نظارت واقعی و شفافیت لحظهای را اجرا نکنند، احتمال مواجهه با بحرانی بزرگ و غیرقابلکنترل بسیار بالاست. تجربه ۲۰۰۸ نشان داده است که رها کردن داراییهای شبهبانکی بدون نظارت، همیشه یک نتیجه دارد: فرار سرمایه، بحران اعتماد و دخالت گسترده دولت.
امروز جهان یکبار دیگر در مسیر همان اشتباه قرار گرفته است. زمانی که گفته میشود «اینبار اوضاع متفاوت است»، معمولاً همان لحظهای است که تاریخ خود را تکرار میکند. تفاوت اینبار آن است که خطر در قلب نظام پولی آمریکا شکل گرفته و پیامدهای آن میتواند سراسر جهان را درگیر کند.
