الیگارشی پنهان
توفیق اقتصادی :با وجود چالشهای ناشی از خروج سرمایه و بازگشت مبهم آن به کشور تحت عنوان سرمایهگذاری خارجی، کارشناسان بر ضرورت شفافیت و نظارت دقیق بر منابع مالی تأکید دارند تا از شکلگیری الیگارشیهای پنهان و رانت جلوگیری شود.
به گزارش پایگاه خبری توفیق اقتصادی، وقتی حجم عظیم سرمایه در قالب درآمد نفتی از کشور خارج میشود باید از روشهای شفاف وارد کشور شود تا شاهد رونق فساد و رانت برای عدهای خاص از جمله بابک زنجانیها نباشیم اما دور زدن تحریم و شکلگیری شرکتهای در سایه باعث شده که برخی به راحتی از شرایط شکل گرفته بهرهبرداری شخصی کنند.
مساله مهم این است که وقتی پولی از کشور خارج میشود که حاصل فروش منابع ملی است باید عموم مردم توجیه شوند که این مبلغ چرا باید در قالب سرمایهگذاری خارجی و آن هم توسط عده خاصی به کشور بازگردد! در حال حاضر بخش معدن یکی از مزیتهای رقابتی کشور برای جذب سرمایه خارجی است اما اگر این حوزه به سرنوشت سایر بخشها دچار شود و جولانگاه بازگشت سرمایههایی تحتپوشش سرمایهگذاری خارجی شود، آینده توسعه و رقابتی بخش معدن نیز به خطر خواهد افتاد.
اما حالا خروج سرمایه از کشور و بازگشت مبهم آن تحت عنوان سرمایهگذاری خارجی به یکی از چالشهای اصلی اقتصاد بدل شده است؛ پدیدهای که با وجود دور زدن تحریمها به دلیل نبود شفافیت باعث شکلگیری الیگارشی پنهان و رانت شده و در نهایت اعتماد عمومی را با تهدیدی جدی مواجه کرده است. این در حالی است که کارشناسان با هشدار درباره تبعات بازگشت منابع نفتی از مسیرهای غیرشفاف بر ضرورت نظارت دقیق شفافسازی منابع مالی و مقابله با ورود پولهای مشکوک به حوزههای حساس اقتصادی همچون معدن تاکید دارند.
شهرام شریعتی، عضو اتاق بازرگانی ایران در این خصوص به «جهانصنعت» گفت: در سالهای اخیر یکی از مهمترین و پرچالشترین موضوعات اقتصادی و سیاسی کشور مساله خروج حجم گسترده سرمایه از ایران بوده است. این سرمایهها شامل پولهای ناشی از فروش نفت و همچنین سرمایهگذاریهایی است که ایرانیان یا دولت ایران در خارج از کشور انجام دادهاند، است. در این میان شائبههایی مطرح شده است که پولهای خارج شده به چه سرنوشتی دچار میشوند و آیا بازگشت آنها به کشور به صورت شفاف و قانونی انجام میپذیرد یا خیر؟
وی اظهار داشت: برخی افراد از جمله بابک زنجانی با دور زدن تحریمها و از طریق شرکتهای خصوصی بهویژه شرکتهای سایه توانستهاند بخشی از پولهای نفتی ایران را به خارج از کشور منتقل کنند. سوالی که مطرح میشود این است که این مبالغ عظیم چه میزان بوده، به چه مکانی منتقل و چطور به داخل کشور بازگردانده شدهاند؟ او تاکید کرد: البته دور زدن تحریمها نکته بسیار مثبتی است چراکه در دوران تحریم ما شرایط خوبی نداشتهایم اما وقتی از شفافیت صحبت میکنیم، موضوع متفاوت میشود.
ابهامات در فروش نفت و بازگرداندن پول
شریعتی تصریح داشت که یکی از موضوعات مورد بحث، فروش نفت ایران به چین است که با وجود تحریمهای سنگین این فرآیند با استفاده از شبکههای پیچیده انجام شده است. نگرانی اصلی اینجاست که میزان دقیق نفت فروخته شده و نحوه بازگرداندن پول آن به کشور به صورت شفاف اعلام نمیشود. اگرچه دور زدن تحریمها پذیرفتنی است اما نبود شفافیت در میزان درآمدهای حاصل و نحوه مصرف آن سوالاتی جدی را در اذهان عمومی و فعالان اقتصادی ایجاد کرده است. یک نگرانی عمده در میان فعالان اقتصادی و سیاسی مساله «اولیگارشها» است؛ به این معنا که برخی از سرمایههای خارج شده تحت عنوان میلیاردرهای کشور به وقت مقتضی به نام «سرمایهگذاری خارجی» به کشور بازمیگردد اما همیشه این سوال مطرح میشود که چرا سرمایههایی که از کشور خارج میشود از سوی افراد شبهایرانی یا سایر ملیتها وارد شده و صرف منافع شخصی یا رانتی میشود.
او اظهار داشت: این مساله با سرمایهگذاری خارجی متفاوت است چراکه سرمایهگذاری خارجی به این معناست پولی که منبع شفافی دارد وارد کشور بشود. در واقع مهم است پولی که وارد کشور میشود یک سرمایهگذاری خارجی واقعی باشد یا همان سرمایه ملی باشد که از کشور خارج شده و دوباره قرار است به کشور بازگردد. مساله مهم این است که مردم بدانند سرمایههای وارد شده همان پولهایی هستند که از دارایی خود مردم بوده و حالا دولت توانسته این پول را بازگرداند و به عنوان صنایع مولد دوباره وارد تولید کند. بدین ترتیب سرمایهگذاری خارجی واقعی به معنای ورود پول از منابع کاملا مشخص و شفاف است که برای تمامی کشورها از جمله ایران، ارزشمند و مورد استقبال است.
منیر حضوری/جهان صنعت
